Wanneer je op straat tien mensen zou vragen of ze wel eens gehoord hebben van Alfred Sisley dan zullen er waarschijnlijk vijf à zes het antwoord schuldig moeten blijven. De ondervraagde passanten die het werk van Sisley wél kennen zullen er absoluut van overtuigd zijn dat het hier gaat om een  impressionist pur sang die in het rijtje Monet, Manet, Degas, Renoir, Bazille, Pissaro , Caillebotte en Cézanne  beslist niet mag ontbreken.  En toch, wanneer je een beeld van een bekend schilderij van Sisley in je gedachten wilt oproepen, komen er wellicht maar een paar naar boven. The Bridge at Villeneuve-la-Garenne, Flood at Port Marie, Snow at Louveciennes (vrouwfiguur in de sneeuw) en misschien The Church at  Moret. Het laatstgenoemde schilderij omdat Sisley, net zoals Monet dat deed met de kathedraal van Rouen, een serie schilderijen maakte van de grote kerk in zijn woonplaats. Hierover straks meer.

 

Nadat we de touringcar in het centrum van Wuppertal verlieten verzamelden we ons een klein uurtje later als groep bij de ingang van het Von-der-Heydt-Museum. Nieuwsgierig naar hetgeen we binnen te zien zouden krijgen, klopten we onze paraplu`s uit en gaven we onze jassen af bij de garderobe. Een grijze, regenachtige dag. Een behoorlijke tegenstelling met veel werken uit het indrukwekkende oevre van de in Parijs geboren Engelse impressionist, waarop veel kleurrijke, zomerse en zonnige landschappen te zien zijn.  

Op zoek naar een sleutelwoord kom ik bij het woordje “sfeer” terecht. Sfeer die Alfred Sisley op een bijzondere manier in zijn werk weet te treffen. Of het nu gaat om een dorpsstraatje op een regenachtige middag, een landschap in de sneeuw of een rustiek tafereel aan de oever van de Seine. Speurend op de website met zijn complete werk (www.alfredsisley.org )en natuurlijk ook op de tentoonstelling, valt op dat verreweg de meeste schilderijen zonovergoten landschappen zijn met prachtige schaduwpartijen, veel typisch impressionistische kleuren en blauwe luchten met heerlijke wolkpartijen. Het leuke bij het aanschouwen van al dat moois vind ik altijd dat je je als kunstenaar heel  goed kunt inleven in de gevoelens van de schilder omdat je weet wat het is om “en plein air” te schilderen.

Voor Alfted Sisley was het openlucht schilderen een beleving waarbij hij zich kon terugtrekken uit de beslommeringen van het dagelijks leven. Hij genoot er met volle teugen van. De verhalen gaan dat hij tijdens het schilderen onophoudelijk melodieën uit composities zong van zijn vriend Beethoven. De misère uit zijn korte bestaan had ondermeer te maken met de verwoestende Frans-Duitse oorlog (1870/1871), de ziektes en het feit dat Sisley tijdens zijn leven weinig succes had met zijn schilderijen. Pas aan het eind van zijn leven kreeg hij meer bekendheid en vandaag de dag moet je wel héél diep in de buidel tasten voor een echte Sisley!

Terug naar de tentoonstelling. De eerste zaal is fraai ingericht met twee forse lichtbakken waarop details uit twee werken van Sisley haarscherp zijn te zien. Verder hangen er schilderijen van Turner en Constable, Engelse schilders die de jonge Sisley tijdens zijn verblijf in Londen hebben beïnvloed. Ook hangt er een portret van Sisley`s vader, geschilderd door niemand minder dan Pierre August Renoir. Wanneer ik dat zie denk ik bij mezelf: tsjonge, hier hangen gewoon schilderijen van wereldberoemde meesters die er “eventjes” als voorbeeld bij zijn gehaald. Je moest eens weten hoeveel tijd, moeite en geld het kost om deze werken uit allerlei delen van de wereld te halen voor een tentoonstelling. Dat geldt overigens voor de totale collectie. Kostbaar erfgoed waar buitengewoon zorgvuldig mee omgegaan dient te worden.  Genieten toch, dat wij oog in oog kunnen staan met de grote meesters?  Verder is er In deze zaal veel informatie te lezen over de tijd van de “school van Barbizon” waarbij veel impressionisten de bossen van Fontainebleau onveilig maakten. Ik krijg terstond beelden van Asterix en Obelix bij de wetenschap dat er in die tijd een slordige 4000 kunstenaars deze bossen introkken!

We gaan verder. De landschappen zijn prachtig! Wat een sfeer en wat een schildertechniek! Je merkt dat Alfred Sisley een groot liefhebber was van luchten. Wanneer je erop gaat letten valt zijn verschil in stijl meteen op. Bij het ene werk neigt de lucht meer naar Monet en bij het andere moet je zelfs  aan Van Gogh denken. Bij veel luchten is het effect van beweging aanwezig. Erg knap om zo te schilderen dat de wolkenlucht bij langdurige observatie tot leven lijkt te komen.

In de laatste zaal van de tentoonstelling blijf ik het langst kijken naar The Church at Moret (1894) Zoals gezegd heeft Sisley net als Monet een serie gemaakt met een kathedraal. Er zijn wel verschillen. Zo heeft Monet in zijn serie duidelijk gezocht naar een samenhang van kleurvlekken, lichtval, atmosfeer en schaduw, waarbij hij verschillende momenten van de dag schilderde. Soms lijkt het bijna abstract of expressionistisch. Sisley laat de vorm en de kleur van het gebouw overeind en houdt daarbij meer vast aan het traditionele impressionisme, iets wat hij eigenlijk zijn hele leven deed. Ik heb lang, uitgebreid en van héél dichtbij (niet té dichtbij vanwege de spiedende suppoosten die je al waarschuwen wanneer je van twee meter afstand naar een schilderij wijst..!) met bewondering gekeken naar de techniek. Het lijkt waarachtig wel of er een lamp achter het schilderij hangt!

We bekeken nog een mooie film die veel  boeiende informatie gaf over de bescheiden impressionist. Tevreden en voldaan keerden we huiswaarts. De regen minderde ook bescheiden. We zijn getuigen geweest van een bijzondere overzichtstentoonstelling. Eentje die we voor ons gevoel in deze hoedanigheid niet gauw weer te zien zullen krijgen.

Klaas-Jan